Specijalni rezervat prirode "Stari Begej-Carska bara"

Specijalni rezervat prirode “Stari Begej - Carska bara” nalazi se u srednjem Banatu u Vojvodini, u međurečju Tise i Begeja, svega 10 km južno od Zrenjanina.


Ovaj rezervat, čuven pre svega po pticama, predstavlja autentičan i reprezentativan splet barsko-močvarnih staništa sa fragmentima stepskih i slatinskih biotopa, koji svi zajedno daju celovitu sliku o njegovim prirodnim vrednostima. Najvažniji lokaliteti koji se nalaze unutar rezervata su Botoški rit, Carska bara, Farkaždinski rit, Tiganjica, Ravenica i Perleska bara. Neposredno uz severne i zapadne granice rezervata, nalazi se kompleks ribnjaka “Ečka”, koji je po svojoj veličini jedan od najvećih u Evropi.
 

Ovo područje je još 1965. godine formalno steklo međunarodni značaj time što je uvršćeno na IUCN listu evropskih i severnoafričkih vodenih staništa od međunarodnog značaja kao lokalitet pod nazivom “Carska bara”. Nakon toga je 1989. godine ovaj kompleks uvršćen u spisak najvrednijih staništa za ptice Evrope (IBA- N0 036). Kruna međunarodnog priznanja i podrške ovom zaštićenom prirodnom dobru je njegovo zvanično uvršćivanje 1996. na spisak močvara od najvećeg svetskog značaja, po Ramsarskoj konvenciji.



Ukupna površina rezervata je 1.676 ha. Zaštitna zona rezervata se prostire na 7.532 ha i uglavnom obuhvata veliki kompleks ribnjaka, slatina i pašnjaka severozapadno od njega. Upravljanje ovim rezervatom je povereno ribarskom gazdinstvu “Ečka”, čiji je zadatak da ga štiti, uređuje i unapređuje prirodne vrednosti

TURISTIČKE INFORMACIJE

                   Područje rezervata “Stari Begej - Carska bara” predstavlja svakako turistički najbolje opremljeni močvarni region u Srbiji. Brojnim posetiocima, koji lako dolaze do ovog područja asfaltnim putevima od Beograda, Novog Sada ili Zrenjanina, na raspolaganju je specijalizovani turistički brod za vožnju po koritu Starog Begeja, kao i brojne osmatračnice locirane uz koloniju čaplji i najatraktivnije predele. U neposrednoj blizini rezervata se nalazi više ugostiteljskih objekata kao i veoma lepo opremljeni hotel “Sibila” specijalizovan za razvoj ekološkog i lovnog turizma.
Osim posmatranja ptica, posetiocima je na raspolaganju mogućnost sportskog ribolova, kao i izleti do obližnjeg lesnog platoa Titelski breg ili do živopisnih pejsaža uz reku Tisu. Jela iz domaće kuhinje, posebno ribljih specijaliteta, posebna je turistička ponuda koja upotpunjuje sliku o prirodi i stanovnicima ovog područja u centru Vojvodine. Posebna atrakcija će predstavljati organizovanje zelenog turizma kao rekreativnog turizma u selu Belo Blato u vidu promovisanja tradicionalne kulture, prirodnih resursa i lokalnog nasleđa. 

Stari Begej - Carska bara
Carska bara, prostrano i čisto, plavo ogledalo ukrašeno zbijenim trakama trske i ševara, stepa i vrbaka, leži između tri grada: Beograda, Novog Sada i Zrenjanina. Do nje se može doći kada se na 17km iz Zrenjanina prema Beogradu skrene desno preko Begeja.

Prostor Carske bare karakteriše gusto izatkan ćilim reka, kanala, jezera i bara, dok se boje smenjuju od plavih jezera, preko zelenih i smeđih šuma, sve do bledo žute i bele boje slatina.Na ovom prostoru nekada se protezalo bezbroj većih i manjih močvara. Danas ovaj prostor karakterišu meandri Starog Begeja koji se sužavaju i skraćuju i bare - sve više nagnute u odnosu na dno rečnog korita.

Biljni svet Carske bare koji pleni svojom lepotom, predstavljen je brojnim autohtonim vrstama, od kojih su neke retke, pored onih koje se redovno sreću na barskim kompleksima. Po svojoj vrednosti izdvajaju se od vodenih biljaka vodeni griz, vodena paprat, beli lokvanj i druge: u livadskoj vegetaciji prisutni su vranjemil, hajdučka trava, slez, pelen, livadska žalfija i druge; a u močvarnoj vegetaciji: zajednice tršćaka, vodoljub, barska perunika, ježenica, pačija trava, iđirot i druge. Šumske površine zauzimaju značajne delove Rezervata. Brojna stabla u okolini kolonije čaplji i kormorana imaju osušene vrhove, čineći ih tako pogodnim za osmatračnice i uzletišta za lov ribe u jezeru ili bari, ovim stanovnicima bare.

Za bogatstvom sveta flore ne zaostaje ni fauna, gde se uz dosta sreće mogu pronaći: divlja svinja, srna, lisica, zec, bizamski pacov, šišmiš, tvor, jež, tekunica, krtica, lasica, hrčak, barska kornjača, sivi gušter, belouška, zelena žaba i šareni daždevnjak. U vodama Starog Begeja i Carske bare živi čak 24 vrste riba iz 16 familija.

Svetsku slavu ovom mestu donelo je prisustvo ptičjeg sveta sa oko 240 vrsta, zbog čega je ovo dobro proglašeno za Ramsarsko područje, tj upisano u UNESCO-vu listu močvarnih područja od međunarodnog značaja. Neke od retkih ptica koje se ovde mogu videti su: orao belorepan, eja močvarica, livadska eja, kobac, mišar, čaplja kašikara i mnoge druge.

U ovoj oazi flore i faune najranije prisustvo čoveka seže čak 6000 godina u prošlost, o čemu govore dokazi pronađeni u humkama u okolini Mužije i Titela. Ranu istoriju kraja obeležio je hunski vođa Atila-Bič božji, za čije ime su vezane brojne legende o nastanku imena Carske bare. Na izgled miran i tih kraj, svedoči o burnoj istoriji naroda koji su se ovde smenjivali ali i ostajali: od Bugara, Rumuna i Turaka do Mađara i Srba.

Na predlog stručnjaka Zavoda za zaštitu prirode Srbije Vlada Republike Srbije proglasila je ovo područje Specijalnim rezervatom prirode Stari Begej - Carska bara.